Jednym z najczęstszych pytań zadawanych przez rodziców w trakcie rozstania jest:
„W jakim wieku dziecko może zdecydować, z którym rodzicem chce mieszkać?”
W Anglii i Walii nie ma określonego wieku, po osiągnięciu którego dziecko może samodzielnie podjąć taką decyzję. Jeżeli rodzice nie są w stanie dojść do porozumienia, decyzję dotyczącą miejsca zamieszkania dziecka podejmuje sąd.
Życzenia, odczucia i stanowisko dziecka mogą jednak mieć duże znaczenie, szczególnie wraz z jego wiekiem i rosnącą dojrzałością.
Czy wiek dziecka ma znaczenie?
Tak.
Przy podejmowaniu decyzji dotyczących opieki nad dzieckiem i jego miejsca zamieszkania sąd kieruje się przede wszystkim dobrem dziecka. W ramach tej oceny może wziąć pod uwagę jego życzenia i odczucia, uwzględniając przy tym wiek oraz poziom rozumienia sytuacji.
Co do zasady stanowisko nastolatka będzie miało większe znaczenie niż opinia bardzo małego dziecka. Sam wiek nie jest jednak czynnikiem rozstrzygającym.
Sąd bierze pod uwagę również dojrzałość dziecka, powody stojące za jego stanowiskiem oraz to, czy wyrażane przez nie poglądy są rzeczywiście jego własnymi.
Przykładowo, stanowisku 15-latka, który potrafi jasno i rozsądnie wyjaśnić swoje preferencje, sąd może przypisać znaczną wagę. W przypadku młodszego dziecka jego opinia może mieć mniejszy wpływ na decyzję, w zależności od okoliczności sprawy.
W jaki sposób sąd ustala, czego chce dziecko?
W wielu sprawach sąd może zwrócić się o udział CAFCASS (Children and Family Court Advisory and Support Service).
Przedstawiciel CAFCASS może przeprowadzić rozmowy z rodzicami, a jeżeli jest to odpowiednie, również z dzieckiem. Następnie może przygotować dla sądu raport zawierający rekomendacje dotyczące rozwiązań, które najlepiej odpowiadają dobru dziecka.
Warto podkreślić, że pracownik CAFCASS nie ogranicza się do zadania dziecku pytania, z którym rodzicem chce mieszkać, i przekazania tej odpowiedzi sądowi.
Życzenia i odczucia dziecka analizowane są w szerszym kontekście. Pod uwagę mogą być brane między innymi:
- wiek i dojrzałość dziecka;
- jego relacja z każdym z rodziców;
- to, czy dziecko znajduje się pod presją któregoś z rodziców;
- powody stojące za jego stanowiskiem;
- to, czy proponowane ustalenia będą zgodne z dobrem dziecka.
Co się stanie, jeżeli dziecko chce mieszkać z drugim rodzicem?
Preferencja dziecka jest jednym z wielu czynników branych pod uwagę przez sąd.
Sąd ocenia całokształt sytuacji, w tym:
- potrzeby emocjonalne, edukacyjne i fizyczne dziecka;
- wpływ ewentualnej zmiany dotychczasowych ustaleń;
- zdolność każdego z rodziców do zaspokojenia potrzeb dziecka;
- relacje dziecka z innymi członkami rodziny;
- ewentualne ryzyko wyrządzenia dziecku krzywdy.
Nawet jeżeli dziecko wyraża zdecydowaną preferencję, sąd musi być przekonany, że proponowane rozwiązanie rzeczywiście leży w jego najlepszym interesie.
Jak wygląda sytuacja starszych dzieci?
Należy pamiętać, że Family Court co do zasady nie wydaje ani nie utrzymuje w mocy Child Arrangements Order, czyli orzeczenia regulującego między innymi miejsce zamieszkania dziecka i kontakty z rodzicami, po ukończeniu przez dziecko 16 lat, chyba że zachodzą wyjątkowe okoliczności.
Wraz z wiekiem dzieci zyskują większą samodzielność. W praktyce oznacza to również, że ich stanowisko ma coraz większy wpływ na ustalenia dotyczące miejsca zamieszkania.
Najważniejsze informacje
Wielu rodziców uważa, że po osiągnięciu określonego wieku dziecko może po prostu zdecydować, z którym rodzicem chce mieszkać. W rzeczywistości w Anglii i Walii nie istnieje określony wiek, po którego osiągnięciu dziecko automatycznie uzyskuje takie prawo.
Życzenia, odczucia i stanowisko dziecka są ważne, a wraz z jego wiekiem mogą mieć coraz większe znaczenie. Nadal jednak pozostają tylko jednym z elementów szerszej oceny dobra dziecka dokonywanej przez sąd.
Każda sytuacja rodzinna jest inna, dlatego rozstrzygnięcie zawsze zależy od indywidualnych okoliczności sprawy.
Kiedy warto skorzystać z pomocy prawnej?
Ustalenia dotyczące dzieci mogą być szczególnie trudne, gdy rodzice nie są w stanie osiągnąć porozumienia albo gdy dziecko zdecydowanie wskazuje, z którym rodzicem chce mieszkać.
W IMD wspieramy rodziców na każdym etapie sporu rodzinnego. Uzyskanie specjalistycznej porady prawnej na wczesnym etapie może pomóc lepiej zrozumieć dostępne możliwości, realnie ocenić sytuację i skoncentrować się na rozwiązaniach zgodnych z dobrem dziecka.
Niniejszy artykuł zawiera ogólne informacje dotyczące prawa obowiązującego w Anglii i Walii i nie powinien być traktowany jako porada prawna. Każda sytuacja rodzinna jest inna, dlatego w konkretnej sprawie należy uzyskać indywidualną poradę prawną.
